مهریه ۱۴ سکه شد؟ آخرین وضعیت مصوبه و حق مطالبه مهریه

پاسخ کوتاه این است: تا تاریخ بازبینی این مقاله، «۱۴ سکه» به قانون نهایی و لازم‌الاجرا تبدیل نشده است. مجلس در اول شهریور ۱۴۰۵ اصلاحاتی درباره ضمانت اجرای مهریه تصویب کرد، اما شورای نگهبان و هیأت عالی نظارت مجمع تشخیص به بخش‌هایی از مصوبه ایراد گرفتند؛ از جمله به محدودکردن ضمانت اجرا به عدد ثابت و بی‌توجهی کافی به توان واقعی پرداخت. گزارش‌های بعدی از بازگشت مصوبه برای اصلاح خبر می‌دهند. بنابراین خبر «مهریه فقط ۱۴ سکه شد» دقیق نیست.

این تغییر احتمالی نیز با حذف اصل مهریه یکی نیست. قانون فعلی همچنان باید از متن مصوب و لازم‌الاجرا خوانده شود: ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، اصل مالکیت زن بر مهریه را از زمان عقد بیان می‌کند؛ ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده و قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی نیز درباره شیوه وصول و ضمانت اجرا قواعدی دارند.

مقدمه | چرا عدد ۱۴ سکه به سؤال پرتکرار تبدیل شده؟
وقتی خبری با عبارت «قانون جدید مهریه» منتشر می‌شود، معمولاً سه موضوع در ذهن مخاطب یکی می‌شود: مقدار مهریه‌ای که در عقدنامه ثبت شده، حق زن برای مطالبه آن، و ابزارهایی که قانون برای اجرای حکم در اختیار طلبکار یا دادگاه می‌گذارد. عدد ۱۴ در بحث اخیر بیشتر به بخش سوم، یعنی ضمانت اجرای وصول، مربوط است؛ نه اینکه خودبه‌خود مهریه‌های بیشتر از ۱۴ سکه از بین برود یا زوجین دیگر نتوانند مقدار بیشتری توافق کنند.

در این مقاله، متن قانون جاری را از مصوبه‌ای که هنوز مراحل نهایی تقنین را طی نکرده جدا می‌کنیم و به پرسش عملی زوج‌ها پاسخ می‌دهیم: امروز برای عقدنامه، مطالبه، پرداخت یا دفاع در پرونده مهریه باید به کدام مقررات تکیه کرد؟

پاسخ فوری | وضعیت حقوقی ۱۴ سکه در یک نگاه:
عدد ۱۴: در مصوبه مجلس درباره تغییر ضمانت اجرای مهریه مطرح شده، اما تا تاریخ این بازبینی قانون نهایی لازم‌الاجرا نیست.

اصل مهریه: مطابق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، زن به‌محض وقوع عقد مالک مهریه می‌شود؛ عدد ۱۴ به‌تنهایی سند ازدواج یا طلب ثبت‌شده را تغییر نمی‌دهد.

قانون جاری: ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده هنوز از نصاب ۱۱۰ سکه برای ارجاع به ضمانت اجرای قانون محکومیت‌های مالی نام می‌برد؛ ۱۱۰ سکه سقف مقدار قابل تعیین یا اصل طلب نیست.

پرونده‌های جاری: صرف انتشار خبر یا تصویب در مجلس، مجوز تغییر خودکار رأی، اجراییه، اقساط یا پرونده‌های قبلی نیست. باید متن نهایی، تأیید، ابلاغ و مقررات انتقالی احتمالی بررسی شود.

مصوبه ۱۴ سکه چه تغییری را دنبال می‌کرد؟
مصوبه مجلس در قالب اصلاح موادی از قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و قانون مدنی تصویب شد. بر مبنای توضیح منتشرشده از شورای نگهبان، در بخش مهریه، وصول تا ۱۴ سکه به ضمانت اجرای ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی پیوند می‌خورد و درباره مازاد، توانایی مالی زوج ملاک قرار می‌گرفت. بخش‌های دیگری از مصوبه نیز به نظارت الکترونیکی و نحوه برخورد با محکومان مالی مربوط بود.

این توضیح را نباید با قانون جاری اشتباه گرفت. شورای نگهبان به بخش‌هایی از مصوبه ایراد شرعی و ابهام حقوقی گرفت. از جمله گفت صرف اینکه بدهکار مالی در برابر دین، مالی دریافت نکرده—مثل مهریه—ثابت نمی‌کند که توان پرداخت ندارد؛ ممکن است فرد توانمند باشد ولی از پرداخت خودداری کند. شورا همچنین نسبت به حذف امکان برخورد قانونی با بدهکار توانمند و تعیین یک نصاب ثابت برای همه وضعیت‌ها ایراد مطرح کرد.

سخنگوی شورای نگهبان در ۱۳ مهر ۱۴۰۵ نیز توضیح داد که از دیدگاه شورا، فرد متمکن باید تعهد مالی خود را، چه یک سکه باشد چه هزار سکه، بپردازد؛ در مقابل، فردی که واقعاً معسر است نباید صرف ناتوانی مالی زندانی شود. این موضع، توضیح درباره ایرادها و مبانی شورا است و به‌تنهایی متن قانون تازه محسوب نمی‌شود.

قانون فعلی چه می‌گوید؟ تفاوت ۱۱۰ سکه با سقف مهریه
ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی می‌گوید زن به‌مجرد عقد مالک مهر می‌شود و می‌تواند در آن تصرف کند. پس اگر در سند ازدواج ۲۰۰ سکه درج شده باشد، عدد ۱۱۰ یا خبر مربوط به ۱۴ سکه، به خودی خود مقدار تعهد ثبت‌شده را به آن عدد کاهش نمی‌دهد. برای کم‌شدن یا بخشیده‌شدن حق، باید سبب حقوقی معتبر و قابل اثبات وجود داشته باشد؛ مانند بذل یا ابراء معتبر از سوی زوجه، نه صرف تغییر تیترهای خبری.

ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده برای مهریه تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی، وصول را مشمول مقررات قانون اجرای محکومیت‌های مالی می‌داند و درباره مازاد، ملائت یا توانایی مالی زوج را ملاک پرداخت قرار می‌دهد. در قانون فعلی، ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی در شرایط مقرر، امکان حبس محکوم‌علیه را تا اجرای حکم، پذیرفته‌شدن اعسار یا جلب رضایت طلبکار پیش‌بینی کرده است. این ماده مهلت و شرایطی هم برای طرح دعوای اعسار دارد؛ بنابراین نتیجه هر پرونده به ابلاغ اجراییه، زمان ثبت دادخواست اعسار، معرفی اموال و تصمیم دادگاه وابسته است.
پس تعبیر دقیق این است: ۱۱۰ سکه سقف حق مهریه نیست؛ عددی در چارچوب ضمانت اجرای وصول و اثبات توانایی مالی است. همچنین «امکان مطالبه» با «امکان بازداشت» یا «تضمین وصول فوری» یک معنا ندارد.

اگر مهریه من بیشتر از ۱۴ سکه است، الان چه کنم؟
اگر زوجه هستید و مهریه‌تان بیشتر از ۱۴ سکه است، صرف شنیدن خبر، حق ثبت‌شده شما را حذف نمی‌کند. برای تصمیم درباره مطالبه یا پیگیری پرونده، نسخه عقدنامه، وضعیت اجراییه، هر رأی اعسار یا تقسیط و اطلاعات مربوط به اموال را کنار هم بررسی کنید. پیش از هر اقدام مالی، تاریخ و مرحله پرونده را مشخص کنید و ادعای مالی طرف مقابل را بر اساس اسناد و استعلام‌های قانونی بسنجید.

اگر زوج هستید و توان پرداخت یکجای محکوم‌به را ندارید، خبرهای مربوط به اصلاح قانون جایگزین اقدام قانونی در پرونده فعلی نیست. مهلت‌های درج‌شده در قانون، نحوه ارائه صورت اموال و طرح دعوای اعسار اهمیت دارند. پنهان‌کردن مال، انتقال صوری یا ارائه اطلاعات خلاف واقع می‌تواند پیامدهای جداگانه داشته باشد؛ برای هر اقدام باید از وکیل یا مرجع صالح درباره پرونده مشخص راهنمایی بگیرید.

اگر هنوز عقد نکرده‌اید یا در حال مذاکره درباره شروط مالی هستید، عدد مهریه را از سازوکار وصول آن جداگانه بررسی کنید. عبارت‌هایی مثل عندالمطالبه و عندالاستطاعه، شروط ضمن عقد، توان مالی و آثار اختلاف آینده باید روشن و آگاهانه در سند و توافق درج شوند.

چطور خبر مهریه را درست بخوانیم؟
ببینید خبر درباره «طرح»، «مصوبه مجلس»، «تأیید شورای نگهبان» یا «قانون ابلاغ‌شده» است؛ این مراحل یکی نیستند.

برای فهم اثر یک عدد، بررسی کنید عدد ناظر به اصل دین است، سقف ضمانت اجراست یا شرط اثبات توانایی مالی.

تاریخ انتشار و اصلاح خبر را بررسی کنید؛ در این پرونده خبرها با مراحل مجلس، شورای نگهبان و مجمع تشخیص تغییر کرده‌اند.

تا انتشار متن نهایی در منبع رسمی، از تغییر اقدام قضایی یا مالی خود بر پایه تیتر خبر خودداری کنید.

پرسش‌های پرتکرار
آیا مهریه ۱۴ سکه شده است؟
تا ۲۱ مهر ۱۴۰۵، مصوبه مجلس درباره تغییر ضمانت اجرای مهریه هنوز به قانون نهایی و لازم‌الاجرا تبدیل نشده بود؛ شورای نگهبان ایرادهایی مطرح کرده و گزارش‌های بعدی از بازگشت آن برای اصلاح خبر داده‌اند.

آیا مهریه‌های بالای ۱۴ سکه باطل می‌شوند؟
خیر. عدد ۱۴ در مصوبه مورد بحث به شیوه و ضمانت اجرای وصول مربوط بود؛ به‌خودی خود میزان مندرج در عقدنامه یا اصل دین را حذف نمی‌کند.

آیا ۱۱۰ سکه سقف مهریه است؟
خیر. ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده ۱۱۰ سکه را در ارتباط با ضمانت اجرای وصول به کار می‌برد؛ مقدار مهریه می‌تواند طبق توافق در عقدنامه بیشتر باشد.

آیا طرح احتمالی درباره پرونده‌های قبلی اجرا می‌شود؟
بدون متن نهایی و مقررات انتقالی نمی‌توان حکم کلی داد. تصویب مجلس به‌تنهایی به معنای تغییر خودکار پرونده‌های جاری یا احکام قطعی نیست.

اگر مرد توان پرداخت داشته باشد، چه؟
طبق توضیح سخنگوی شورای نگهبان در ۱۳ مهر، تمکن واقعی با ناتوانی مالی فرق دارد و توانمند بودن بدهکار در ارزیابی ضمانت اجرا اهمیت دارد. در پرونده مشخص، ملاک نهایی قانون لازم‌الاجرا و تصمیم مرجع قضایی است.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری:
پاسخ دقیق به پرسش «مهریه ۱۴ سکه شد؟» در زمان بازبینی این مقاله منفی است: مصوبه مجلس درباره تغییر ضمانت اجرای مهریه با ایرادهای شورای نگهبان روبه‌رو شده و هنوز نباید آن را جایگزین متن قانون جاری دانست. اصل مهریه با عددهای ۱۴ یا ۱۱۰ یکی نیست؛ زن با عقد مالک مهر می‌شود، و قواعد اجرای دین و ضمانت‌های قانونی باید جداگانه بررسی شوند. اگر پرونده‌ای در جریان دارید، تصمیم را بر اساس عقدنامه، اجراییه، رأی اعسار و متن رسمیِ قانونِ لازم‌الاجرا بگیرید، نه خبر کوتاه شبکه‌های اجتماعی.

برای بررسی پرونده مهریه، مشاوره بگیرید
اگر مهریه مطالبه شده، اجراییه ابلاغ شده یا درباره اعسار، تقسیط و اثر خبر ۱۴ سکه بر پرونده‌تان ابهام دارید، عقدنامه و آخرین ابلاغیه‌ها را آماده کنید و پیش از اقدام، وضعیت پرونده را با وکیل خانواده بررسی کنید.