چک صیادی برگشت خورده؛ چطور رفع سوءاثر کنم و چه زمانی می‌شود شکایت کرد؟
برگشت خوردن چک صیادی می‌تواند محدودیت‌های بانکی ایجاد کند؛ اما رفع سوءاثر همیشه به معنی پرداخت شدن بدهی نیست. در این راهنما، روش‌های قانونی رفع سوءاثر، اقدام‌های صادرکننده و راه‌های پیگیری دارنده چک را توضیح می‌دهیم.
آخرین ویرایش:
اگر چک صیادی شما برگشت خورده، ابتدا گواهی عدم پرداخت و علت ثبت‌شده در آن را بررسی کنید. طبق قانون، رفع سوءاثر از راه‌هایی مانند پرداخت کسری مبلغ، تحویل لاشه چک، ارائه رضایت‌نامه رسمی دارنده یا ارائه حکم و نامهٔ معتبر قضایی و ثبتی انجام می‌شود. در مقابل، اگر دارندهٔ چک هستید و وجه آن را نگرفته‌اید، می‌توانید با توجه به شرایط چک، مسیر حقوقی یا در موارد محدود مسیر کیفری را بررسی کنید. رفع سوءاثر بانکی به‌تنهایی به معنی پرداخت شدن اصل بدهی نیست.
چک برگشتی چه محدودیت‌هایی برای صادرکننده ایجاد می‌کند؟
پس از ثبت غیرقابل‌پرداخت بودن چک در سامانهٔ بانک مرکزی، قانون برای صاحب حساب محدودیت‌هایی در نظر گرفته است؛ از جمله محدودیت در افتتاح حساب یا دریافت کارت بانکی جدید، دریافت تسهیلات و ضمانت‌نامه، و گشایش اعتبار اسنادی. همچنین ممکن است وجوه حساب‌ها و کارت‌های بانکی او تا میزان کسری مبلغ چک مسدود شود. این محدودیت‌ها تا زمان رفع سوءاثر باقی می‌مانند.
اگر صادرکنندهٔ چک هستید، از کجا شروع کنید؟
از شعبهٔ بانکی که چک عهدهٔ آن صادر شده است، وضعیت چک و مبلغ پرداخت‌نشده را استعلام کنید. گواهی عدم پرداخت را نگه دارید و مشخص کنید چک در چه تاریخی برگشت خورده و چه مبلغی از آن باقی مانده است. سپس ببینید کدام‌یک از روش‌های قانونی زیر دربارهٔ وضعیت شما قابل استفاده است.
روش‌های قانونی رفع سوءاثر:
طبق مادهٔ ۵ مکرر قانون صدور چک، بانک با تحقق یکی از این موارد، مراتب رفع سوءاثر را اعلام می‌کند:
پرداخت کسری مبلغ چک به حساب جاری نزد بانک محال‌علیه و درخواست مسدود ماندن مبلغ تا مراجعهٔ دارنده؛ بانک این مبلغ را حداکثر تا یک سال نگه می‌دارد.
تحویل لاشهٔ چک به بانک.
ارائهٔ رضایت‌نامهٔ رسمی دارنده که در دفتر اسناد رسمی تنظیم شده باشد؛ برای دارندهٔ حقوقی دولتی یا عمومی غیردولتی، نامهٔ رسمی آن مرجع نیز پذیرفته می‌شود.
ارائهٔ نامهٔ رسمی مرجع قضایی یا ثبتی صالح مبنی بر پایان عملیات اجرایی چک.
ارائهٔ حکم قضایی مبنی بر برائت ذمهٔ صاحب حساب.
گذشت سه سال از تاریخ گواهی عدم پرداخت، به شرط آنکه دارنده در این مدت دعوای حقوقی یا کیفری دربارهٔ چک مطرح نکرده باشد.
اگر اصل چک نزد دارنده است یا دربارهٔ مبلغ بدهی اختلاف دارید، پیش از پرداخت یا امضای توافق، رسید و مفاد توافق را دقیق تنظیم کنید. برای نمونه، اگر بخشی از مبلغ پرداخت می‌شود، در رسید باید روشن باشد پرداخت بابت کدام چک و چه میزان از بدهی است.
اگر دارندهٔ چک هستید و پولتان پرداخت نشده:
گواهی عدم پرداخت را از بانک بگیرید و مطمئن شوید کد رهگیری دارد. قانون مقرر کرده گواهی فاقد کد رهگیری در مراجع قضایی و ثبتی ترتیب اثر داده نشود. اگر موجودی حساب فقط بخشی از مبلغ چک را پوشش می‌دهد، می‌توانید همان مبلغ را دریافت کنید و برای مانده، گواهی کسری مبلغ بگیرید.
برای پیگیری قضایی، اجراییهٔ موضوع مادهٔ ۲۳ قانون صدور چک در بعضی موارد امکان‌پذیر است؛ از جمله وقتی در متن چک شرط پرداخت نیامده، چک بابت تضمین معامله یا تعهد معرفی نشده و گواهی عدم پرداخت به علت دستور عدم پرداخت موضوع مادهٔ ۱۴ صادر نشده باشد. پس این روش برای همهٔ چک‌ها و همهٔ اختلاف‌ها قابل استفاده نیست.
آیا می‌شود شکایت کیفری کرد؟
هر چک برگشتی الزاماً موضوع شکایت کیفری نیست. قانون برای بعضی چک‌ها، از جمله چک سفیدامضا، مشروط یا تضمینی، محدودیت تعقیب کیفری پیش‌بینی کرده است. همچنین دارنده برای حفظ امکان شکایت کیفری باید مهلت‌های قانونی مراجعه به بانک و طرح شکایت را رعایت کند؛ مهلت‌ها به تاریخ چک و گواهی عدم پرداخت مربوط‌اند. پیش از انتخاب این مسیر، متن چک و علت برگشت آن را بررسی کنید.
نکتهٔ مهم دربارهٔ چک‌های صیادی:
در چک‌هایی که از دسته‌چک‌های ارائه‌شده پس از پایان اسفند ۱۳۹۹ صادر شده‌اند، ثبت مالکیت چک در سامانهٔ صیاد اهمیت دارد. قانون مقرر کرده چکی که مالکیت آن در این سامانه ثبت نشده باشد، مشمول مقررات قانون صدور چک نیست و بانک از پرداخت آن خودداری می‌کند. بنابراین هنگام دریافت چک، ثبت اطلاعات و انتقال آن در سامانه را همان موقع کنترل کنید.
رفع سوءاثر یعنی بدهی پرداخت شده است؟
خیر. رفع سوءاثر به وضعیت بانکی صادرکننده و محدودیت‌های ناشی از ثبت چک مربوط است. برای اینکه اختلاف مالی هم پایان پیدا کند، باید وضعیت اصل مبلغ، خسارت احتمالی و توافق طرفین جداگانه روشن شود. اگر بدهی هنوز پرداخت نشده، صرف رفع سوءاثر را معادل تسویه‌حساب ندانید.
جمع‌بندی:
برای رفع سوءاثر، اول گواهی عدم پرداخت و مبلغ دقیق کسری را از بانک بگیرید و سپس یکی از راه‌های قانونی متناسب با پرونده را پیگیری کنید. اگر دارندهٔ چک هستید، گواهی دارای کد رهگیری، ثبت صیادی و شرایط چک را بررسی کنید تا مسیر مناسب—اجراییه، دعوای حقوقی یا در موارد واجد شرایط شکایت کیفری—انتخاب شود. تصمیم درست به متن چک و علت برگشت آن بستگی دارد.
برای بررسی شرایط چک و انتخاب مسیر پیگیری، از مشاور حقوقی کمک بگیرید.
لینکش را برایش بفرست.
برای بررسی موضوع خود، وکیل متناسب با تخصص موردنیازتان را انتخاب کنید یا با تماس فوری، تماس زمان‌بندی‌شده و چت حقوقی آشنا شوید.
پرسشی دارید؟ از وکیل‌ها بپرسید
در حال بارگذاری نظرها…